انگار پرسیده باشند ” چای یا قهوه؟ “. می خواهیم فکر کنیم و بگوییم کدام یک را میل داریم. این نحوه برخورد بسیاری از ماست با پرسش مدرنیته. مساله سنت و مدرنیته را هم در دستگاه مفهومی دوگانه ساز و ایدئولوژی پرداز خود می بریم و هر دو طرف را انتزاعی می کنیم و یکی […]
ادامه مطلبنوشته ها و گفته ها
کامیابیها و ناکامیها
گفتمان غالب در روشنفکری ایران پیش از انقلاب ایدئولوژی انقلابی چپ بود. این ایدئولوژی در مقام دستورالعملی رهایی بخش وجوه مختلف به خود می گرفت: رهایی مردم از دست حاکمیت ( برنامة سیاست داخلی)، رهایی استعمارشدگان از استعمارگران ( برنامة سیاست خارجی)، رهایی مستضعفان از دست مستکبران (برنامة اقتصادی)، رهایی ارزشهای سنتی شرق از تجدد […]
ادامه مطلبشناخت فلسفی یا ستیز ایدئولوژیک
آرامش دوستدار از متفکران ایران در روزگار ماست به این معنا که کوشیده است به نسبت تاریخی ایرانیان با دنیای متجدد بیندیشد و به تبیین وضع ما در قبال غرب بپردازد. حاصل این کوشش نقد و نظرهای اوست دربارة فرهنگ ایرانی و نظریهای است انعکاس یافته در آثارش. در این نوشتار نخست به معرفی اجمالی […]
ادامه مطلبپیشرفت و توسعه و اندیشههای اسلامی – ایرانی
لطفاً ابتدا کمی در باب خاستگاه و تاریخچه مفهوم پیشرفت توضیح بفرمایید. – اینکه مفهوم پیشرفت از چه زمانی برای بشر شناخته شده نزد مورخان اندیشه محل بحث است. چیزی که کم و بیش قطعی است این نکته است که حتی اگر مفهوم پیشرفت در دوران پیش از دوره جدید برای بعضی از انسان ها […]
ادامه مطلبآرمان بازرگان: تمدن و تدین
مهدي بازرگان با استمراري نشات گرفته از شخصيتش، 35 سال در جشنهاي مبعث سخنراني كرد و درك و دريافتش را از جنبههاي گوناگون بعثت پيامبراسلام(ص) بازگفت. معروفترين اين سخنرانيها ظاهرا «آخرت و خدا، هدف بعثت انبياء» است كه در سال 1371 ايراد شده است. بازرگان اهل خطابه و سخنوري نبود. هر كدام از آن سخنرانيها […]
ادامه مطلبهویت ایرانی، هنر جهانی
چطور است بحث را از مقایسه دو نقاش نامدار ایران در دوره معاصر آغاز کنیم: بهمن محصص و حسین زنده رودی. گمان نمی کنم در این که بهمن محصص نقاشی است توانا و خلاق چندان اختلاف نظری وجود داشته باشد. نقاشی های او – مثلا مینوتورهایش – سخت جدی است و استوار؛ برآمده از دیدی […]
ادامه مطلبتاریخنگاری اندیشه (بخش دوم)
* شما در آثارتان بالاخص هویتاندیشان، تا حدودی به مفهومپردازی هم پرداختهاید. پرسش این است که تا چه حدوحدودی میتوان به مفهومپردازی پرداخت که از اصل اندیشه آن متفکر دور نشد؟ بهعنوان مثال فردید، شریعتی یا سروشی را ارائه داد که اساساً مختص خود من باشد و صرفاً با مفهومپردازیهای من قابل درک باشد. محمدمنصور […]
ادامه مطلبتاریخنگاری اندیشه (بخش اول)
* برای ورود به بحث، توضیح مختصری در مورد طرح عرض میکنم. نكتة اول اينكه در اغلب آثاري كه در زبان فارسي در مورد تاريخ انديشه يا نظام جامع انديشة يك متفكر منتشر شده است، در مقدمه يا ابتداي كتاب، هيچ شرحي در باب روش ارائه نميشود. تنها يكي دو مورد نظير اثر آقاي دكتر […]
ادامه مطلبمارکسیسم اسطوره پرداز
به آثار مرحوم دکتر علی شریعتی هم مثل هر نظریه پرداز دیگر از منظرهای گوناگون می توان پرداخت. یکی از این منظرها نسبت اندیشه اوست با مارکسیسم. اندیشه شریعتی را گاه عین مارکسیسم اما در قالب و اصطلاحات دینی دانسته اند و گاه به کلی مغایر و متضاد با مارکسیسم و در نقد آن. گمان […]
ادامه مطلبگفتگویی درباره فصل شریعتی کتاب دیناندیشان متجدد
1. روش نقد شريعتي در اين کتاب طبق آن چه در بخشي از فصل اول «دين ، ايدئولوژي ، انقلاب» آمده است، مبتني بر آثار شريعتي است: “آنها که تا به حال در باره شريعتي نوشته اند غالبا بين شخص شريعتي و انديشه هايش چندان تفاوتي نگذاشته اند.در غالب اين آثار دعوايي دنبال مي شود […]
ادامه مطلب