شرایط امکان اقتباس از ادبیات در سینمای ایران

اجازه بدهید برای این که بتوانم پاسخم را توضیح بدهم، پرسش را به این صورت مطرح کنم: شرایط امکان اقتباس سینمای ایران از ادبیات غرب چیست؟ اقتباس را در اینجا به عامترین معنای کلمه به کار می برم، هر جور الهام گرفتن از آثار ادبی به نحوی که رد و نشان آن در فیلمنامه باقی بماند. روشن است که بخشی از این شرایط همان شرایط امکان اقتباس از ادبیات در سینما به طور کلی است. می دانیم که با آمدن سینما به عنوان روایتگری رقیب و موثر، ادبیات روز به روز بیشتر به سمت تجربه هایی رفته است که در قالب فیلم به راحتی قابل بیان نباشد. رمانهای ماقبل سیطره سینما را – صرف نظر از تعدد شخصیت ها و ماجراها – راحت تر می توان در قالب سینما تجسم بخشید تا رمانهای پیشرو قرن بیستم را. به عبارت دیگر در نسخه سینمایی آنها چیزهای کمتری از دست می رود تا نسخه سینمایی اینها. مثلا فیلم ساختن از روی آثار چارلز دیکنز شدنی تر است تا برخی آثار ولف و جویس و پروست و ساروت و کورتازار و ونه گات و برتیگان. حتی میان اصل آثار قابل اقتباس تری مثل "رگتایم" دکترو و "بار هستی" کوندرا با فیلمهای ماخوذ از آنها (به ترتیب به کارگردانی میلوش فورمن و فیلیپ کافمن) فاصله ای هست گویای از دست رفتن خیلی چیزها. اما این همه ماجرا نیست.

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

مثلث تداعی های گیاه و سنگ

حسین کاظمی ظاهرا از اوخر دهه چهل شمسی تا اندکی پس از انقلاب مجموعه نقاشی هایی کشیده است در یک حال و هوا. برخی بدون عنوان و برخی با عنوانهایی مانند گل و سنگ یا گیاه و سنگ. نقاشی هایی ساده. توده ای غلیظ از رنگ و دیگر مواد که به صورت مکعب یا مانند آن خود را با اقتدار بر بوم یا تخته سه لا گسترده است، در برابر خطوطی نازکتر اما عمودی. تقابل سکون سنگ و حرکت گیاه. کشمکش جمود و رویش که برجستگی های خشن مواد مختلط به خوبی دشواری آن را منعکس می کند. این نقاشی های تامل برانگیز نیمه انتزاعی را مثل همه آثار هنری دیگر می توان به انحاء گوناگون تفسیر کرد: "گل و سنگ در همه تابلوها یا با هم در ستیز و آویزند و یا با یکدیگر درمی آمیزند، و به هر حال آشکارا لازم و ملزوم هم اند و یکی بی وجود دیگری نمی تواند بود. آیا این دو را رمزهای زن و مرد و درشتی و نرمی و عشق و مرگ و روز و شب و آشتی و جنگ و مادینه جان و نرینه جان و آشنایی و بیگانگی می توان دانست؟" ( جلال ستاری، مجله فرهنگ و زندگی، اردیبهشت 1350).

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 
صفحه قبل صفحه بعد