سنت و ایدئولوژی

مقاله‌ای از داریوش شایگان، ترجمه فاطمه مینایی

موضوع: خواندنی ها

 

یک تکمله مجمل

دوستی به نام "مسافر" در "نوشته‌های شما" پرسشی نوشته بودند و چون نوشته بودند منتظر پاسخ‌اند من "یک توضیح مختصر" را برای پاسخ به آن پرسش نوشتم و در اینجا منتشر شد. ظاهرا از توضیح من قانع نشده‌اند که البته قانع شدن یا نشدن حق ایشان است و مربوط به خودشان. فقط چون گویا پاسخ من سوءتفاهمی را هم سبب شده است برای این دوست عزیز و دیگرانی که احیانا ماجرا را دنبال می‌کنند تکمله مجملی اضافه می‌کنم. در "یک توضیح مختصر" نیامده است که ایشان قصد تفتیش عقاید داشته‌اند، نوشته شده است این که به شخص (در اینجا یعنی پدیدآورنده متن) و عقاید او زیاده اهمیت بدهیم نه فقط موجه نیست (واضح است که به نظر من) بلکه عملا هم مفید نیست و توالی فاسد دارد و تفتیش عقاید و شخصیت‌زدگی و عقیده‌محوری همه ناشی از یک نوع نگرش دانسته شده است. این پاسخ طبعا کلی است و ربطی به تصور من از مخاطب ندارد. دیگر این که ...

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

یک توضیح مختصر

"نوشته‌های شما" چنانکه از نامش برمی‌آید جای نوشته‌های مراجعان به این وب‌سایت است و کارکردش همان که در ابتدای آن توضیح داده شده است، پس اگر سوالی هم در آنجا نوشته شود سوالی است برای این که روی دیواری به یادگار بماند، نه برای آن که پاسخی به آن داده شود. به پرسشهایی هم که برایم ایمیل شده تا جایی که می‌توانسته‌ام پاسخ داده‌ام، چراکه پاسخ دادن به نامه‌ها را وظیفه خود در قبال لطف و اعتماد دوستان و اقتضای ادب می‌دانم. اما صرف نظر از این شاید این توضیح نیز بی‌وجه نباشد که هر متن از همان لحظه که ارائه شد حیاتی جدای از حیات مولفش دارد. خوانندگان همواره با متن مواجه‌اند و نه پدیدآورنده متن. اگر متنی نکات درستی را دربرداشته باشد و بصیرتی بدهد حتی اگر مولفش تغییر رای دهد دربردارنده نکات درست و بصیرت‌بخش بوده است و اگر چنین نبوده باشد نیز این که چه کسی آن را نوشته و به چه نیتی تاثیری ندارد. ادامه دادن یک متن و مواجه کردن آن با مسائل جدید هم چنین است. این "دائره المعارف خواننده" (به تعبیر امبرتو اکو) است که متن را در چهارچوب خود می‌فهمد و تفسیر می‌کند و امتداد می‌بخشد.

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

امت و امامت: شیعی یا مارکسیستی؟

تعبیر "امت و امامت" از مشهورترین مصطلحات عطفی برساختۀ مرحوم دکتر علی شریعتی است. این تعبیر عنوان متنی است که به قلم خود شریعتی بر اساس چهار شب سخنرانی او در حسینیۀ ارشاد، از یازدهم تا چهاردهم فروردین 1348، به نگارش درآمده و پس از انتشارهای مستقل، قسمت نهم مجلد 26 مجموعه آثار - با عنوان "علی (ع)" - قرار گرفته است . این اثر از زمان انتشار مورد توجه علاقمندان به اندیشه‌های دکتر شریعتی بوده است؛ توجهی که بی‌ارتباط با اهمیتی نبوده که خود شریعتی برای این نظریه‌اش قائل بوده است:

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

روشنفکری روشنگری است

یادداشتی به احترام ابوالحسن نجفی

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

متن گفتار محمد منصور هاشمی در جشن رونمایی کتاب اخیر دکتر داریوش شایگان

جشن رونمایی تازه‌ترین کتاب داریوش شایگان یکشنبه هشتم دی ماه 1392 در تالار اجتماعات نشر فرزان روز به همت علی دهباشی و تورج اتحادیه برگزار شد. در این جلسه که با حضور چهره‌های نامدار فرهنگ و هنر ایران در روزگار معاصر برگزار شد – کسانی مانند عباس کیارستمی، پری صابری، شهرام ناظری، محمدرضا باطنی، حسن کامشاد، جمشید ارجمند، سیروس پرهام، سیروس علی نژاد و دیگران، استادان محترم بهاءالدین خرمشاهی، مصطفی ملکیان، کامران فانی، ایرج کلانتری و ایرج پارسی‌نژاد سخنرانی کردند. من هم افتخار داشتم در این جمع چند کلمه‌ای درباره کتاب "در جستجوی فضاهای گمشده" سخن بگویم. متن گفتار مرا در ادامه می‌توانید ببینید:

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

در ستایش عقل سلیم

یادداشتی به بهانه چند تجلیل

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

تنهایی و تفکر

یادداشتی به احترام فیلم "هانا آرنت"

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

از "دفتر یادداشتهای بد" ، مجموعه یازدهم

کسی به خودش نمی‌گوید آبی را دوست داشته باش
کسی به خودش نمی‌گوید عطر را دوست داشته باش
کسی به خودش نمی‌گوید گل را دوست داشته باش
کسی به خودش نمی‌گوید عاشق شو

دوست داشتن اتفاق می‌افتد
عشق اتفاق می‌افتد

ایمان هم باید اتفاق بیفتد

موضوع: دفتر یادداشت های بد

 

از "دفتر یادداشتهای بد" ، مجموعه دهم

تکامل؟
تاریخ بشر با حسادت آغاز شده است:
ابلیس...
قابیل...
نکند با همین هم تمام شود؟!

موضوع: دفتر یادداشت های بد