هنر و مفهوم (بخش اول)

مقاله‌ای در نسبت هنر و مفهوم؛ با نگاهی به هنر مفهومی و آراء جوزف کوسوت درباره آن (بخش نخست)

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

کاج استوار بلندم

یادداشتی به یاد بانوی غزل سیمین بهبهانی

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

سفرت به خیر، اما...

تاملاتی در رفتن و ماندن

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

شُکوه نجیبانه و تسخر معناباختگی

هر کس اندک آشنایی‌ای با خوشنویسی داشته باشد و کمی مشق نظر کرده باشد طعم لذتی فراموش‌نشدنی را در ذائقه ذهن دارد. شکوه و آرامش و استحکام و وقار نجیبانه و سرمستانه نستعلیق و شکسته نستعلیق قابل انکار نیست. تجربۀ همین لذت بوده است که از میرعماد تا غلامحسین امیرخانی و از درویش عبدالمجید طالقانی تا یدالله کابلی خطوطی دلنشین را استمرار بخشیده است و می‌بخشد. از سوی دیگر هر کس اندک آشنایی‌ای با تاریخ و فلسفه هنر داشته باشد و کمی مشق نظرورزی کرده باشد مسأله‌ای همیشگی را می‌شناسد و در خاطر دارد. هنر صرف صنعتگری و استادکاری نیست، هنر تکرار و تقلید نیست، هنر دید است و مکاشفه، تجربه‌های تازه‌ای که غیرمستقیم بر گستره معرفت می‌افزاید. استادانی که بهترین کپی‌های کارهای داوینچی و رامبراند و ونگوگ و دگا را می کشند جایی در تاریخ هنر نمی‌یابند؛ چنانکه بهترین مقلدان حافظ و صائب جایی در تاریخ ادبیات. ولی باز از سوی دیگر خلاقیت در خلأ شکل نمی‌گیرد و هنر بی‌تاریخ نیست. تاریخ‌مندی زیستن در محدوده دیروز و امروز است و حرکت بر بستر امکانات آنها به سوی فردا. هنر گفتگویی است با فرم‌های دیروز و امروز و تلاشی است برای یافتن فرم‌های فردا...

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

نقد ایدئولوژی‌زدگی

"مسافر" عزیز در "نوشته‌های شما" یادداشتی گذاشته‌اند درباره این که شریعتی مرده است و باید به نقد ایدئولوژی‌های موجود پرداخت. یادداشت ایشان بهانه‌ای شد برای فکر کردن دوباره من درباره نسبت ما و میراث مرحوم دکتر شریعتی. تصور کردم شاید بد نباشد نتیجه اندیشیدنم به مساله را با خوانندگان "ما کم‌شماریم" در میان بگذارم.

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 
 
 

"رنسانس"، فلسفه و ما

جلسه رونمایی کتاب "فلسفه در دوره تجدید حیات فرهنگی غرب" به همت دکتر مالک شجاعی با حضور مولف کتاب استاد کریم مجتهدی، دکتر حمید طالب‌زاده و محمدمنصور هاشمی در تالار کمال دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار شد. متن گفتار محمدمنصور هاشمی را در ادامه می‌توانید بخوانید:

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

دور معکوس

پدیدار‌شناسانه که به تاریخ تکوین گفتمان کلامی ادیان بنگریم، ‌می‌توانیم سیر تکون تاریخ امر قدسی را مشاهده کنیم. آنچه نخست بنا به اقتضائات گونه‌گون در دسترس و روزمره می‌نموده است، در فرایندی پیچیده به صورت امری متعالی درک می‌شود و آنچه پدیده‌ای در دنیا تصور می‌شده با درک تمثیلیِ ژرف‌تر نمودار دنیوی امری آسمانی و صورتی مثالی تلقی می‌گردد.
یکی از فعالیت‌های گروهی از روشنفکران دینی از دیرباز تا امروز(1) معکوس کردن آگاهانه یا ناآگاهانة‌ این فرایند بوده‌است. آنها با نگاهی تاریخی و نگرشی اجتماعی- سیاسی شخصیت‌های آسمانی را به زمین باز‌‌می‌گردانند و وقایع تاریخ قدسی را به مثابة حوادث تاریخ دنیوی مطرح می‌کنند و مفاهیم متعالی نمادین و اخلاقی را به مفاهیم کاربردی عقل ابزاری بدل می‌کنند (در این فرایند است که مثلاً ماجرای هابیل و قابیل تفسیر اجتماعی- طبقاتی پیدا می‌کند یا امام حسین (ع) به اپوزیسیون انقلابی‌ای تقلیل می‌یابد که برای درک عرفی زندگیش نه نیازی هست به «علم امام» آنگونه که متکلمان شیعه از آن بحث کرده‌اند و نه مثلاً به «عصمت»)

موضوع: نوشته ها و گفته ها

 

درباره اندیشه و ژورنالیسم

آقای سید محمد حسین غمامی لطف کرده‌اند و در "نوشته‌های شما" یادداشتی گذاشته‌اند درباره "ادب اندیشیدن شکیبایی است" و در واقع در نسبت اندیشه و ژورنالیسم. تصور می‌کنم سخنم سوءتفاهمی ایجاد کرده باشد. بنابراین سعی می‌کنم در این یادداشت کوتاه دو سه نکته را برای روشن‌تر شدن مطلب و کاستن از ابهام احتمالی آن اضافه کنم.

موضوع: نوشته ها و گفته ها