آرمان بازرگان: تمدن و تدین

مهدی بازرگان با استمراری نشات گرفته از شخصیتش، ۳۵ سال در جشن‌های مبعث سخنرانی کرد و درک و دریافتش را از جنبه‌های گوناگون بعثت پیامبراسلام(ص) بازگفت. معروف‌ترین این سخنرانی‌ها ظاهرا «آخرت و خدا، هدف بعثت انبیاء» است که در سال ۱۳۷۱ ایراد شده است. بازرگان اهل خطابه و سخنوری نبود. هر کدام از آن سخنرانی‌ها حاصل آخرین تاملات او درباره بعثت و مبتنی بر یادداشت‌هایش و مستند به آیات قرآن کریم است. می‌توان...

هویت ایرانی، هنر جهانی

چطور است بحث را از مقایسه دو نقاش نامدار ایران در دوره معاصر آغاز کنیم: بهمن محصص و حسین زنده رودی. گمان نمی کنم در این که بهمن محصص نقاشی است توانا و خلاق چندان اختلاف نظری وجود داشته باشد. نقاشی های او – مثلا مینوتورهایش – سخت جدی است و استوار؛ برآمده از دیدی هنرمندانه و اجرایی قدرتمندانه. چنان هم نیست که کارهایش نسخه پردازی و تقلید باشد. احتمالا اهل فن بدون امضاء هم می توانند آثارش...

تاریخ‌نگاری اندیشه (بخش دوم)

* شما در آثارتان بالاخص هویت‌اندیشان، تا حدودی به مفهوم‌پردازی هم پرداخته‌اید. پرسش این است که تا چه حدوحدودی می‌توان به مفهوم‌پردازی پرداخت که از اصل اندیشه آن متفکر دور نشد؟ به‌عنوان مثال فردید، شریعتی یا سروشی را ارائه داد که اساساً مختص خود من باشد و صرفاً با مفهوم‌پردازی‌های من قابل درک باشد. محمدمنصور هاشمی: پاسخ ساده و سرراستش این است که به میزان لازم! واضح است که هر پژوهشگر اهل اندیشه‌ای...

تاریخ‌نگاری اندیشه (بخش اول)

* برای ورود به بحث، توضیح مختصری در مورد طرح عرض می‌کنم. نکته اول اینکه در اغلب آثاری که در زبان فارسی در مورد تاریخ اندیشه یا نظام جامع اندیشه یک متفکر منتشر شده است،‌ در مقدمه یا ابتدای کتاب،‌ هیچ شرحی در باب روش ارائه نمی‌شود. تنها یکی دو مورد نظیر اثر آقای دکتر سروش دباغ با عنوان «آیین در آیینه»،‌ به روش خود اشاره کرده‌اند. به‌عنوان مثال، ‌در کتاب «خواجه نصیرالدین طوسی: فیلسوف گفت‌وگو»، دکتر...

مارکسیسم اسطوره پرداز

به آثار مرحوم دکتر علی شریعتی هم مثل هر نظریه پرداز دیگر از منظرهای گوناگون می توان پرداخت. یکی از این منظرها نسبت اندیشه اوست با مارکسیسم. اندیشه شریعتی را گاه عین مارکسیسم اما در قالب و اصطلاحات دینی دانسته اند و گاه به کلی مغایر و متضاد با مارکسیسم و در نقد آن. گمان می کنم در هر دو سر این طیف حظی از حقیقت می توان یافت. برای روشن شدن مطلب باید منظور از مارکسیسم را روشن کرد. جایگاه مارکس در...

گفتگویی درباره فصل شریعتی کتاب دین‌اندیشان متجدد

۱٫ روش نقد شریعتی در این کتاب طبق آن چه در بخشی از فصل اول «دین ، ایدئولوژی ، انقلاب» آمده است، مبتنی بر آثار شریعتی است: “آنها که تا به حال در باره شریعتی نوشته اند غالبا بین شخص شریعتی و اندیشه هایش چندان تفاوتی نگذاشته اند.در غالب این آثار دعوایی دنبال می شود که از ایام حیات او آغاز شده بود. این نوشته تحلیلی است کم و بیش خشک در باره مجموعه آثار و منظومه افکار شریعتی” بی وفایی به...

روشنفکران دینی در مقام متکلمان روزگار

سوال: اگر ما پدیده روشنفکری دینی را به صورت یک جریان در نظر بگیریم ، می خواستم به عنوان سوال اول بپرسم که بستر تاریخی ظهور این اندیشه چه بوده است؟ جواب: روشنفکری دینی در بستر مواجهه ما با تجدد به وجود آمده است. مدرنیته غرب بر کشورهایی مانند ایران عارض شد و برخورد آن با عوالم سنتی مشکلات و مسایلی ایجاد کرد. طبعا کسانی هم پیدا شدند که این مشکلات و مسایل را طرح کنند و در صدد حل آنها بر آیند...

گفتگویی درباره مراحل اندیشه‌ورزی عبدالکریم سروش

س.لطفاً به عنوان اولین سوال بفرمایید که اندیشه دکتر سروش از لحاظ تاریخی به چند مرحله کلی تقسیم میشود؟ ج.همانطوری که در کتاب دین اندیشان متجدد هم توضیح داده ام به نظر من اندیشه دکتر سروش را میتوان به شش مرحله کلی تقسیم کرد. البته باید تاکید کنم که این تقسیم بندی ها مطلق نیست و صرفا برای درک بهتر سیر تطور اندیشه ها است. دوره اول: مربوط به زمانی است که دکتر سروش جوان از انگلستان بازگشته و در فضای...

دائره المعارف قرآن

اصل انگلیسی “دایره المعارف قرآن” به سرویراستاری جین دمن مک‌اولیف برای پژوهشگران حوزه مطالعات اسلامی و علاقمندان به اسلام‌شناسی و قرآن‌پژوهی اثری است آشنا؛ کتابی کم و بیش خوشخوان و کاملا قابل استفاده برای آشنایی بیشتر با قرآن کریم و مفاهیم و مطالب آن. این کتاب مرجع با همت جمعی از ویراستاران و مشارکت گروهی از مترجمان در حال ترجمه به زبان فارسی است و خوشبختانه در روزهای اخیر ترجمه جلد...

محمد منصور هاشمی ما کم شماریم
Do NOT follow this link or you will be banned from the site!