هگل و مساله اصالت ماهیت یا وجود

گاهی گفته شده است (۱) که فلسفه هگل فلسفه‌ای است مبتنی بر اصالت ماهیت. طبعاً به نظر فیلسوفان اسلامی متأخر به چنین فلسفه‌ای همان اشکالاتی وارد است که به هر فلسفه مبتنی بر اصالت ماهیتی وارد است. نتیجه اینکه اگر هگل با رأی ملاصدرا در باب اصالت وجود آشنا بود فلسفه‌اش صورتی دیگرگونه می‌یافت و به چنان مشکلاتی گرفتار نمی‌آمد. یکی از روشنترین بیانهای این عقیده در آثار مرحوم استاد مطهری آمده است:...

خاطره های زود

باز دارد فصل انتخابات می شود و شلوغی های آن، شور و هیجان رای دادن و رای ندادن یا به کی رای دادن و به چی رای ندادن. فصل انتخابات که می شود خیلی چیزها انگار عوض می شود. تک تک مردم که در کشور ما بر اساس سابقه ای تاریخی و فرهنگی به طور طبیعی خود را به هیچ دولتی نزدیک نمی بینند احساس اهمیت و مالکیت می کنند، دست کم در حد یک رایی که دارند و می توانند به نفع شخص یا گروهی به صندوق بیندازند یا نیندازند...

روشنفکری در زاویه

برنامه زاویه در سال گذشته دو جلسه مناظره گذاشت (چهارشنبه پانزدهم آذر ۱۳۹۱ و چهارشنبه بیست و دوم آذر همان سال) درباره روشنفکری و میراث آن با حضور آقای دکتر شهریار زرشناس و من. برنامه اول بیشتر به بحث درباره روشنگری گذشت و برنامه دوم به روشنفکری در ایران اختصاص یافت. هرچند به تصور خودم بحثهای جلسه اول اصولی تر بود، جلسه دوم به سبب برخی حواشی بیشتر مطرح شد و البته به تبع آن حواشی مجری و اتاق فکر و...

سوزنی که سهم ماست

درباره روشنفکری ایران و در طبقه‌بندی و ارزیابی کارنامه روشنفکران‌مان پیش‌تر چیزهایی نوشته‌ام که به صورت کتاب و مقاله منتشر شده است: در این مقاله نه قصد تکرار نوشته‌های پیشین را دارم و نه قصد بسط و حرکت در امتداد آنها را. به عنوان کسی که از نوجوانی تا به حال – یعنی بیست سال اخیر- به دنبال کتاب و مجله بوده و در این محفل و آن مجلس سرک کشیده است، می‌خواهم این بار حاصل برخی مشاهداتم را بنویسم، مشاهدات...

کی می رسد باران؟

۱) آیا به شعر صرف نظر از اهمیت هنری و ذوقی آن، می‌توان از حیث تاریخ اندیشه هم نظر کرد و اگر چنین است درباره‌ی شعر نو و نیما در تاریخ اندیشه‌ی معاصر در ایران چه می‌توان گفت؟ تاریخ اندیشه تاریخ بروز درک و دریافتهای مختلف بشر در دوره‌های مختلف است و تلاش برای صورت‌بندی و مفهوم‌پردازی آن. هنرمندان، فلاسفه و دانشمندان بزرگ پا به پای هم تغییرات عالم را رقم می زنند و درک می‌کنند و نشان می‌دهند. این درک...

وضع آتی تفکر در ایران

عنوان “وضع آتی تفکر در ایران” می تواند موهم این معنی باشد که قصد پیشگویی و خبر دادن از غیب را دارم. واقعیت این است که نه چنین قصدی دارم و نه اگر چنین قصدی نیز در کار بود بضاعتش را داشتم. با شناخت گذشته و حال درباره آینده حدسهایی می توان زد، اما حدس حدس است و هیچ تضمینی برای تحقق اش وجود ندارد. هر چه اطلاعات ما در مورد گذشته و حال بیشتر باشد احتمال مقرون به صحت بودن حدسمان بیشتر می...

آخرش تمام می شود

در شلوغی عصری پاییزی در تهران، با آلودگی هوایش، شلوغی خیابانهایش، سر و صدای ماشین هایش، و البته غرغر شهروندانش، با دوستانت قدم می زنی تا برسی به خیابان ایرانشهر و خانه نمایش. معلوم است که همین که به نزدیکی های فردوسی رسیده باشی، حتی اگر تا پیش از آن درباره چیزهای دیگری صحبت شده باشد، بحث می رسد به قیمت دلار و سکه و تورم و بحران اقتصادی. در این حال و هواست که باید برسی به تاریکی یک سالن کوچک با...

تحسین استمرار

تحسین استمراریادداشتی به احترام شهر کتاب هفتصد جلسه؟! هر هفته. آن هم درباره موضوعات فرهنگی ای که حتی در کشورهای توسعه یافته نیز مخاطب چندانی ندارند. به راستی جای تحسین دارد و سپاس، و من به سهم خود خوشحالم که می توانم این تحسین و سپاس را در حوزه عمومی اعلام کنم. ما جامعه هیجان و عاطفه ایم، جامعه انرژی ها و انگیزه های شدید ولی گذرا. در چنین جامعه ای به راحتی می شود کاری را راه انداخت، اما نمی شود...

محمد منصور هاشمی ما کم شماریم
Do NOT follow this link or you will be banned from the site!